MR (Emar)

Radyoloji departmanının koridorlarında yürürken duyduğunuz o ritmik, “tak-tak-tak” seslerini tanıyor musunuz? İşte o sesler, modern tıbbın gören gözü olan Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR) cihazından, halk arasındaki adıyla “Emar”dan geliyor.

Hastalarım genellikle MR odasına girerken iki temel soruyla gelirler: “Hocam çok radyasyon alacak mıyım?” ve “O tünelin içinde nasıl duracağım?”

Bir Radyoloji Uzmanı olarak, raporlarken en çok detay gördüğüm, hastalıkları en erken evrede yakaladığımız bu cihazı size tüm şeffaflığıyla anlatmak istiyorum.

MR Nedir? (Radyasyon İçermeyen Mucize)

Öncelikle en büyük korkuyu giderelim: MR cihazında X-ışını veya radyasyon yoktur.

Tomografi (BT) veya röntgenin aksine, MR devasa bir mıknatıs ve radyo dalgaları ile çalışır. Vücudunuzdaki su moleküllerini güçlü bir manyetik alanla titreştirir ve onlardan gelen sinyalleri bilgisayarda görüntüye dönüştürürüz. Bu özelliği sayesinde, hamilelerde (ilk 3 ay hariç) ve çocuklarda bile güvenle kullanabildiğimiz, dokulara zarar vermeyen bir yöntemdir.

Biz Radyologlar MR’ı Neden İsteriz?

“Hocam tomografi çekilse olmaz mı?” diye sorabilirsiniz. Her cihazın uzmanlık alanı farklıdır. Tomografi kemikleri ve akciğeri harika gösterirken; MR, “yumuşak doku” dediğimiz alanların tartışmasız kralıdır.

MR’ın vazgeçilmez olduğu durumlar şunlardır:

1. Beyin ve Sinir Sistemi: Baş ağrıları, baş dönmesi, tümör şüphesi, MS (Multipl Skleroz) hastalığı ve inme (felç) durumlarında beynin en ince kıvrımlarını bile net görürüz.
2. Omurga Sağlığı: Bel ve boyun fıtıkları, omurilikteki sıkışmalar veya kireçlenmeler en iyi MR ile seçilir.
3. Kas ve İskelet Sistemi: Sporcu yaralanmaları, menisküs yırtıkları, ön çapraz bağ kopmaları, omuz ağrılarında kas ve tendonları detaylı inceleriz.
4. Batın (Karın) İçi Organlar: Karaciğer, pankreas, safra yolları, rahim ve yumurtalıkların detaylı incelemesinde kullanılır.
5. Meme MR: Mamografide şüpheli görülen durumlarda veya yüksek riskli hastalarda tarama amaçlı kullanılır.

İlaçlı MR (Kontrastlı) Nedir? Neden Yapılır?

Bazen damar yolundan “Gadolinium” adını verdiğimiz bir kontrast madde vermemiz gerekir. Hastalarımız bundan çekinebiliyor.

Ancak şöyle düşünün; karanlık bir odada el feneriyle bir şeyi arıyoruz. İlaç verdiğimizde, aradığımız o tümör veya iltihaplı bölge parıl parıl parlamaya başlar.

• Lezyon iyi huylu mu kötü huylu mu?
• Ameliyat oldunuz ama fıtık tekrarladı mı yoksa oradaki doku sadece yara dokusu mu? Bu soruların cevabını vermek için ilaca ihtiyacımız vardır. MR ilaçları, tomografi ilaçlarına göre çok daha az alerji riski taşır ve böbreklerden hızla atılır.

MR Çektirecek Hastalara “Altın” Tavsiyeler

Bir doktor olarak, çekimin kalitesini artırmak ve sizin konforunuzu sağlamak için şunları öneririm:

• Metal Dedektörü Gibiyiz: MR çok güçlü bir mıknatıstır. Kalp pili, beyin pili, eski tip protezler veya vücudunuzda şarapnel parçası varsa bunu mutlaka bize söylemelisiniz. Bu hayati bir konudur.
• Hareketsizlik Anahtardır: MR görüntü oluştururken hareket ederseniz, fotoğrafı titretmiş gibi oluruz ve görüntüler bulanıklaşır. Çekim süresi (bölgeye göre 15-45 dakika) boyunca heykel gibi durmanız, işlemin tekrarlanmaması için en önemli kuraldır.
• Gürültüye Hazırlıklı Olun: Cihaz çalışırken yüksek sesler çıkarır. Bu, mıknatısın içinde elektrik akımının değiştiği anlamına gelir, yani cihazın çalıştığını gösterir. Size vereceğimiz kulaklıklar bu sesi azaltacaktır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

S: Kapalı alan korkum (Klostrofobi) var, ne yapmalıyım? C: Bu çok sık karşılaştığımız bir durum. Yeni nesil cihazların tünelleri daha geniş ve kısadır. Ayrıca “Açık MR” seçenekleri de mevcuttur (görüntü kalitesi kapalıya göre biraz düşük olsa da). Çok zorlanan hastalarımızda, Anestezi uzmanı eşliğinde hafif bir uyku hali (sedasyon) yaratarak çekimi konforla tamamlayabiliyoruz.

Soru: Vücudumda dövme var, sorun olur mu?

Cevap: Çok eski veya merdiven altı yapılan dövmelerde kullanılan boyalarda metal (demir) içerik olabiliyordu ve bu ısınma yapabiliyordu. Ancak günümüzde yapılan profesyonel dövmelerde bu risk yok denecek kadar azdır. Yine de teknisyenimize belirtmenizde fayda var.

Soru: MR sonuçları ne zaman çıkar?

Cevap: MR, yüzlerce kesitin alındığı çok detaylı bir tetkiktir. Biz radyologlar bu binlerce görüntüyü tek tek inceler, önceki tetkiklerinizle karşılaştırır ve raporu yazarız. Bu titiz süreç genellikle (aciliyet durumuna göre) 1 ila 3 gün arasında sürer.

Soru: Hamileyim, MR çektirebilir miyim?

Cevap: MR’ın kanıtlanmış bir zararı olmasa da, bebeğin organ gelişiminin en hızlı olduğu ilk 3 ayda (ilk trimester) zorunlu olmadıkça tercih etmiyoruz. Sonraki aylarda ise gerekli görüldüğünde güvenle çekilebilir.

MR cihazı, size dokunmadan vücudunuzun en derin sırlarını çözmemizi sağlayan, teknolojinin tıbba en büyük hediyesidir. O tünele girdiğinizde, çıkan seslerin sizin sağlığınız için çalışan manyetik dalgaların sesi olduğunu hatırlayın ve kendinizi güvenle radyoloji ekibimize emanet edin.

Sağlıklı günler dilerim.