VOIDING SİSTOÜRETROGRAFİSİ (İŞEME FİLMİ)

Tıp literatüründe söylemesi en zor isimlerden birine sahip olan, ancak halk arasında kısaca “İşeme Filmi” olarak bilinen Voiding Sistoüretrografisi (VCUG); anne ve babaların ismini duyduğunda en çok çekindiği tetkiklerin başında gelir.

Polikliniğime ellerinde çocuklarıyla gelen ebeveynlerin gözündeki “Canı yanacak mı?”, “Çocuğuma travma mı yaşatacağım?” endişesini çok iyi anlıyorum.

Bugün bir Radyoloji Uzmanı olarak, bu işlemin neden “korkulacak bir eziyet” değil, aslında çocuğunuzu ilerideki böbrek yetmezliğinden kurtaran “hayati bir sigorta” olduğunu anlatacağım.

Voiding (İşeme Filmi) Tam Olarak Nedir?

Voiding; en basit anlatımıyla idrar torbasının (mesane) ve idrar yollarının ilaçlı bir röntgen ile görüntülenmesidir.

Normal şartlarda idrar; böbreklerden mesaneye akar ve oradan dışarı atılır. Ancak bazı çocuklarda, idrar yaparken mesanedeki idrarın bir kısmı geriye, yani böbreklere doğru kaçar. Tıpta buna Vezikoüreteral Reflü (VUR) yani “Böbreğe Kaçak” diyoruz.

İşte Voiding filmi, bu kaçağı görebilen dünyadaki tek ve altın standart yöntemdir.

Neden Yapılmalıdır? (Risk Nedir?)

Ebeveynler haklı olarak soruyor: “Hocam sadece idrar yolu enfeksiyonu geçiriyor, bu kadar zahmete gerek var mı?”

Cevabım net: Evet, var. Çünkü tedavi edilmeyen idrar kaçakları, sinsi bir düşman gibidir. Her enfeksiyonda böbrek dokusunda kalıcı hasar (skar) bırakır. Bu durum çocukluk çağında fark edilmezse, 20’li 30’lu yaşlarda yüksek tansiyon ve hatta böbrek yetmezliği (diyaliz ihtiyacı) olarak karşımıza çıkabilir. Biz bu filmi çekerek, aslında çocuğunuzun 20 yıl sonrasını kurtarıyoruz.

Adım Adım İşlem Süreci: Odanın İçinde Sizi Ne Bekliyor?

Korkuyu yenmenin en iyi yolu, neyle karşılaşacağınızı bilmektir. İşlem genellikle şu 4 adımda gerçekleşir:

1. Hazırlık ve Temizlik: Çocuğunuz röntgen masasına yatırılır. Genital bölge steril solüsyonlarla titizlikle temizlenir. Bu sırada ortamın hijyeni bizim için en önemli önceliktir.
2. Sonda Takılması (En Zor Kısım): Ailelerin en korktuğu an budur. Ancak çocuklara özel, ince ve yumuşak beslenme sondaları kullanırız. Sonda takılması çok kısa süren bir işlemdir; çocuk ağrıdan ziyade, yabancı bir cisim hissi ile korkudan ağlar.
3. Mesanenin Dolumu: Sondadan içeriye, röntgende parlayan “kontrast madde” (sıvı) veririz. Mesane dolarken aralıklarla film çekeriz.
4. İşeme Anı (Büyük Final): Mesane dolup çocuk çişini tutamaz hale geldiğinde, “Hadi şimdi çişini yap” deriz (veya bebekse kendisi yapar). İşte en kritik an budur! Çocuk işerken sondanın kenarından idrar çıkarken film çekeriz. Kaçak varsa, tam bu sırada idrarın böbreklere doğru tırmandığını görürüz.

Ailelere “Altın” Tavsiyeler

Bir hekim olarak tecrübem şudur: Anne-baba sakinse, çocuk da sakindir.

• Çocuğunuz işlem sırasında ağlayabilir. Bu çok normaldir. Ama bu ağlama genellikle can acısından değil, ortamın yabancılığından ve bacaklarının tutulmasından kaynaklanır.
• Sizin odaya girmenize (hamile değilseniz) izin veririz. Çocuğunuzun elini tutmanız, onunla konuşmanız işlemi %50 oranında kolaylaştırır.
• Çocuğunuza işlemi yaşına uygun anlatın: “Böbreklerinin fotoğrafını çekecekler, özel bir pipetle ilaç verecekler” diyebilirsiniz.

Radyasyon Konusu

“Çocuğum radyasyon alacak mı?” Evet, bu bir röntgen işlemidir. Röntgen cekiminde çok yüksek dozda olmayan ve yeni nesil cihazlarla bu doz miktarı çok daha azaltılabilen radyasyon bulunmaktadır. Tetkikin yararları göz önünde bulundurulduğunda bu doz miktarı göz ardı edilebilir. Unutmayın: Teşhis edilmemiş bir böbrek reflüsünün (kaçağın) çocuğunuza vereceği zarar, alacağı minimal radyasyonun zararından binlerce kat daha fazladır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Soru: Çocuğuma anestezi verilecek mi? Uyutulsa olmaz mı? ,

Cevap: Genellikle anestezi (narkoz) tercih etmeyiz. Çünkü filmin en önemli anı “işeme” anıdır. Uyuyan bir çocuğun aktif ve basınçlı bir şekilde işemesi zordur, bu da tanıyı atlamamıza neden olabilir. Ancak çok aşırı korkan büyük çocuklarda hafif bir sedasyon (sakinleştirici) uygulanabilir.

Soru: İşlem sonrası ağrı olur mu?

Cevap: Sonda çıkarıldıktan sonraki ilk 1-2 idrar yapışında hafif bir yanma olabilir. İdrar rengi hafif pembeleşebilir. Bu durum geçicidir ve gün içinde bol su içirilerek düzelir.

Soru: İdrar yolu enfeksiyonu varken çekilir mi?

Cevap: Hayır. Aktif bir enfeksiyon varsa filmi erteleriz. Enfeksiyonun tedavisi bittikten ve idrar kültürü temiz çıktıktan 1 hafta sonra çekim yapmak en doğrusudur. Aksi halde enfeksiyonu böbreklere yayma riskimiz olur.

Soru: İşlem ne kadar sürer?

Cevap: Hazırlık, temizlik ve çekim dahil toplamda ortalama 15-20 dakika sürer.

Voiding (İşeme Filmi), ebeveynler için stresli, çocuklar için konforsuz bir 15 dakika olabilir. Ancak bu 15 dakika, çocuğunuzun ömür boyu sağlıklı böbreklere sahip olmasını sağlayacak en değerli zamandır. Biz Radyoloji ekibi olarak, bu süreçte çocuğunuzun konforu için elimizden gelen en nazik yaklaşımı sergileyeceğimizden emin olabilirsiniz.

Sağlıklı yarınlar dilerim.